Άρθρα

ΠΑΙΔΙΑ: Παιδική παχυσαρκία


Η παχυσαρκία στα παιδιά και στους εφήβους προκαλεί πολλές ασθένειες. Για παράδειγμα, πριν το "ξέσπασμα" της επιδημίας της παχυσαρκίας, ο Διαβήτης στους εφήβους ήταν σχεδόν πάντα Τύπου 1 (ο τύπος του Διαβήτη που απαιτεί ινσουλίνη), αλλά τώρα ο Διαβήτης τύπου 2 (συνήθως εμφανίζεται σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας) ευθύνεται για το 30% των νέων περιπτώσεων Διαβήτη στην εφηβική ηλικία. Επιπλέον, σχέση με την παχυσαρκία έχουν η άπνοια του ύπνου (η εμφάνιση παροδικών σύντομων διακοπών της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου), η υψηλή αρτηριακή πίεση, η υψηλή χοληστερόλη, τα προβλήματα στα οστά και στις αρθρώσεις, και η κατάθλιψη.

Πότε ένα παιδί είναι παχύσαρκο; Συνήθως χρησιμοποιείται ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) για τη μέτρηση του σωματικού λίπους. Ο ΔΜΣ υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος σε κιλά με το ύψος σε μέτρα εις το τετράγωνο. Στους ενήλικες, ΔΜΣ από 25 ως 30 σημαίνει υπέρβαρος/η και ΔΜΣ άνω του 30 σημαίνει παχύσαρκος/η. Παρόλα αυτά, στα παιδιά ο ΔΜΣ αλλάζει ανάλογα με την ηλικία και το φύλο και "σχεδιάζεται" πάνω σε μία καμπύλη για φυσιολογικά παιδιά για να καθορισθεί αν το παιδί είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Αν ο ΔΜΣ για την ηλικία του παιδιού είναι μεγαλύτερος από τον ΔΜΣ του 85% των παιδιών της ίδιας ηλικίας, είναι ενδεικτικός ότι το παιδί είναι υπέρβαρο. Αν ο ΔΜΣ για την ηλικία του παιδιού είναι υψηλότερος από τον ΔΜΣ του 95% των παιδιών της ίδιας ηλικίας, είναι ενδεικτικός ότι το παιδί είναι παχύσαρκο.

Η παιδική παχυσαρκία είναι σοβαρό πρόβλημα. Η παρουσία υπερβολικού λίπους στα παιδιά δεν πρέπει να θεωρείται μία κατάσταση από την οποία το παιδί θα ξεφύγει μεγαλώνοντας ή κάτι που υπάρχει στα γονίδια του ή ένα καθαρά αισθητικό θέμα. Τα παχύσαρκα παιδιά γίνονται παχύσαρκοι ενήλικες, με αυξημένη πιθανότητα να πεθάνουν πρόωρα. Θα πρέπει οι γονείς να αναγνωρίσουν το πρόβλημα και να το αντιμετωπίσουν έγκαιρα για να έχει το παιδί τους υγεία και φυσιολογική και μακρύτερη  ζωή.

Η παιδική παχυσαρκία αντιμετωπίζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής του ασθενή (διατροφή και σωματική δραστηριότητα), κατάλληλες για την ηλικία του ασθενή και για την οικογένεια του. Οι αλλαγές στη διατροφή περιλαμβάνουν:

  • Μείωση της πρόσληψης θερμίδων μέσω ελέγχου των μερίδων του φαγητού.
  • Αποφυγή των τροφών που είναι πλούσιες σε θερμίδες και πτωχές σε θρεπτικά συστατικά (πχ τα σακχαρώδη ποτά, όπως είναι οι χυμοί και τα ποτά για τους αθλητές), τα περισσότερα fast food, και τα σνακ  με τις πολλές θερμίδες, όπως είναι τα πατατάκια και τα γλυκίσματα.
  • Αύξηση στη διατροφή των φυτικών ινών, των φρούτων και των λαχανικών.
  • Τρώγοντας γεύματα σε τακτικές ώρες, ειδικά το πρωί, και αποφεύγοντας τα τσιμπολογήματα μετά το σχολείο.

Η πρόσληψη ενέργειας (θερμίδων) δεν είναι από μόνη της υπεύθυνη για την αύξηση του βάρους. Ο άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η κατανάλωση ενέργειας (σωματική δραστηριότητα). Τα παιδιά πρέπει να ασκούν καθημερινά 60 λεπτά έντονη σωματική δραστηριότητα, δεν πρέπει να βλέπουν τηλεόραση, να παίζουν video games, να μιλούν στο κινητό ή να γράφουν μηνύματα στο κινητό ή να χρησιμοποιούν τον υπολογιστή για διασκέδαση για πάνω από 1-2 ώρες το πολύ κάθε μέρα.

Οι γονείς πρέπει να προάγουν και να ενθαρρύνουν το παιδί τους να έχει υγειεινές συνήθειες στη διατροφή και στη σωματική δραστηριότητα. Είναι σημαντικό οι γονείς να δίνουν το καλό παράδειγμα έχοντας οι ίδιοι έναν υγειινό τρόπο ζωής, να αποφεύγουν αυστηρές δίαιτες, να μη χρησιμοποιούν το φαγητό και τις τροφές ως έπαθλο ή ως τιμωρία και να προσπαθούν να οικοδομήσουν την αυτοεκτίμηση στο παιδί τους. Η θετική προσέγγιση πάντα αποδίδει καλύτερα. Πρέπει να ενθαρρύνουν τη σωστή διατροφή και την τακτική σωματική άσκηση χωρίς να αναπτύσσουν φόβο για το φαγητό. Οι γονείς, τα παιδιά και ο γιατρός πρέπει να συνεργάζονται για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Η χειρουργική επέμβαση είναι κατάλληλη λύση σε ελάχιστες περιπτώσεις όταν ισχύουν τα παρακάτω:
  • Ο/η έφηβος έχει ΔΜΣ μεγαλύτερο του 50 (ή του 40 αλλά με συνοδεία σημαντικών και σοβαρών ασθενειών που σχετίζονται με την παχυσαρκία).
  • Έχουν αποτύχει όλες οι προσαρμογές και τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής.
  • Η οικογένεια έχει αποδεδειγμένη ψυχολογική σταθερότητα και επάρκεια.
  • Υπάρχει πρόσβαση σε χειρουργό έμπειρο σε ακαδημαικό νοσηλευτικό - ιατρικό κέντρο με ομάδα πολλών ειδικοτήτων, ικανή να παρακολουθήσει μακροχρόνια τις σωματικές και ψυχικές ανάγκες του ασθενή και της οικογένειας του.

Δεν συστήνεται χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας (μείωση του μεγέθους του στομάχου, bypass του λεπτού εντέρου ή και τα δύο μαζί) σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας, σε εφήβους που δεν έχουν αποκτήσει το τελικό τους ανάστημα ή σε έφηβες κοπέλες που σχεδιάζουν να μείνουν έγκυες για 2 έτη μετά την επέμβαση. Η επέμβαση μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά μπορεί να έχει επιπλοκές σοβαρές. Ποτέ δεν πρέπει να γίνεται επέμβαση σε εφήβους με διατροφικές και ψυχιατρικές διαταραχές που δεν έχουν αντιμετωπισθεί και σε έφηβους  με σύνδρομο Prader-Willi.

Πολλές όψεις του σύγχρονου τρόπου ζωής ευννοούν την παχυσαρκία: οι διαφημίσεις που στοχεύουν στα παιδιά και προωθούν τα φαγητά και τα ποτά με υψηλό θερμιδικό περιεχόμενο και μικρή θρεπτική αξία, τα δημοφιλή fast food, οι υπερβολικά μεγάλες μερίδες των εστιατορίων, η συνήθεια να τρώμε βιαστικά και πολύ συχνά σνακ, ο καθιστικό τρόπος ζωής. Ο ακρογωνιαίος λίθος της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας έιναι η αλλάγη του τρόπου ζωής. Αν και η επιμονή και εμμονή σε αλλαγές στο τρόπο διατροφής και άσκησης μπορεί να έχει επιτυχία, το ποσοστό μακροχρόνιας επιτυχίας είναι απογητευτικό. Γι'αυτό το λόγο, η πρόληψη είναι ακόμη πιο σημαντική για τον έλεγχο της σύγχρονης επιδημίας της παχυσαρκίας.

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς και οι γιατροί ώστε να βοηθήσουν τις κοινωνικές δομές στην πρόληψη της παχυσαρκίας:
  • Να προάγουν και να ασκούν συνήθειες υγειινής διατροφής και δραστηριότητας.
  • Να ζητούν από τα σχολεία να παρέχουν 60 λεπτά μέτριας -έντονης καθημερινής άσκησης σε όλες τις τάξεις, να μειώσουν τη διαθεσιμότητα τροφών που δεν είναι υγειινές και να εκπαιδεύουν τα παιδιά να κάνουν σωστές επιιλογές στον τρόπο ζωής.
  • Να ζητούν πολιτικές απαγόρευσης των ανθυγειινών φαγητών στα παιδιά.
  • Να ζητούν από τους δήμους να σχεδιάσουν και να δημιουργήσουν ασφαλείς τρόπους πρόσβασης με περπατήμα και ποδήλατο μέχρι το σχολείο και να προάγουν αθλητικές δραστηριότητες.
Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν στην πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας;
  • Οι μητέρες να θηλάζουν για τουλάχιστον 6 μήνες. Τα νεογνά που τράφηκαν με μητρικό θηλασμό για 3-6 μήνες έχουν 35% μικρότερη πιθανότητα να είναι παχύσαρκα όταν αρχίσουν το σχολείο.
  • Τα βρέφη πρέπει να τρέφονται όταν πεινούν αλλά να μην εξαναγκάζονται να τελειώσουν το φαγητό τους.
  • Πολύ συχνά, τα παιδιά ηλικίας 2-6 ετών δεν έχουν τακτικό τρόπο διατροφής, μπορεί να θέλουν να τρώνε συνέχεια την ίδια τροφή και να αρνούνται να δοκιμάσουν διαφορετικά φαγητά.
  • Αν επιτρέπεται στα παιδιά να αποφασίζουν πότε να τρώνε και πότε να σταματούν χωρίς επέμβαση από άλλους, θα τρώνε τόσο όσο χρειάζονται.
 

Νοεμβρίου 15th, 2014

ΟΡΜΟΝΕΣ: Τι είναι οι ορμόνες;


Οι ορμόνες είναι ουσίες που παράγονται από όργανα που ονομάζονται ενδοκρινείς αδένες,  κυκλοφορούν με το αίμα και μεταφέρουν χημικά σήματα σε όλα τα όργανα και τους ιστούς του σώματος βοηθώντας στη σωστή λειτουργία τους. Η δράση τους αρχίζει πολύ νωρίς, λίγες εβδομάδες μετά τη δημιουργία του εμβρύου στην κοιλιά της μητέρας και διαρκεί για όλη τη ζωή του ανθρώπου.

Ποιες είναι όμως οι λειτουργίες του σώματος που επηρεάζονται από τις ορμόνες;

  1. Η αύξηση σε ύψος και η ανάπτυξη του σώματος.
  2. Ο μεταβολισμός, δηλαδή το πως παίρνει το σώμα ενέργεια από τις τροφές που τρώμε.
  3. Η σεξουαλική λειτουργία.

  4. Η αναπαραγωγή.
  5. Η διάθεση.

Σε κάθε ηλικία συμβαίνουν χαρακτηριστικές αλλαγές στο σώμα λόγω των ορμονών.

Ηλικία 12 - 14 έτη (εφηβεία)

  • Στα κορίτσια οι ορμόνες ελέγχουν την αύξηση των οστών και την υγειά τους, την ωρίμανση του σώματος, την ωρίμανση των ωαρίων,  την έναρξη και τη συνέχιση της ωορρηξίας. Τα κορίτσια παρουσιάζουν αλλαγές στη διάθεση, ακμή, πόνους κατά τη διάρκεια της περιόδου και ευαισθησία στους μαστούς.
  • Στα αγόρια οι ορμόνες ελέγχουν την ωρίμανση των οστών και του σώματος, επίσης αρχίζει η παραγωγή της τεστοστερόνης. Τα αγόρια παρουσιάζουν αλλαγή της φωνής, ακμή, ανάπτυξη τριχοφυίας και των μυών.

Ηλικία 18- 35 έτη (αναπαραγωγική ηλικία)

  •  Στις γυναίκες οι ορμόνες είναι σημαντικές για τον έλεγχο του βάρους, για την εγκυμοσύνη και για τις αλλαγές στους μυς. Οι ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες μπορεί να προκαλούν αύξηση του βάρους, ατονία και εύκολη κόπωση, ανωμαλίες της περιόδου και της ωορρηξίας, αλλαγές στη διάθεση και στο δέρμα. Η αύξηση βάρους ειδικά αν συνδυάζεται με εγκυμοσύνες, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για διαβήτη, αρτηριακή υπέρταση, καρδιακή νόσο, εγκεφαλικό, χολολιθίαση, ψηλή χοληστερόλη, ουρική αρθρίτιδα και καρκίνο.
  • Στους άνδρες, η τεστοστερόνη μπορεί να αρχίσει να πέφτει, οι ορμόνες ελέγχουν τη μυική δύναμη, τη σεξουαλική λειτουργία και διάθεση και ελέγχουν το βάρος. Οι ορμονικές διαταραχές στους άνδρες προκαλούν αύξηση του βάρους, μείωση της σεξουαλικής διάθεσης και λειτουργίας, ατονία και εύκολη κόπωση, αλλαγές στη διάθεση και στο δέρμα. Το αυξημένο βάρος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για διαβήτη, ψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακή νόσο, εγκεφαλικό, χολολιθίαση, ψηλή χοληστερόλη, ουρική αρθρίτιδα και καρκίνο.

Ηλικία 45-60 έτη (εμμηνόπαυση για τις γυναίκες)

  • Στις γυναίκες αυτής της ηλικίας τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης πέφτουν, η γονιμότητα ελαττώνεται και εκμηδενίζεται, αρχίζει η απώλεια και η αραίωση των οστών. Οι γυναίκες στην εμμηνόπαυση παρουσιάζουν εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, προβλήματα στον ύπνο, αλλαγές στη διάθεση, κολπική ξηρότητα και ευαισθησία και ενοχλήσεις στην ούρηση.
  • Στους άνδρες τα επίπεδα της τεστοστερόνης πέφτουν, τα οστά γίνονται πιο εύθραυστα και η γονιμότητα μειώνεται. Οι άνδρες παρουσιάζουν πρόβλημα στύσης, μείωση σεξουαλικής διάθεσης, ατονία και εύκολη κόπωση και τριχόπτωση

Η άσκηση και η υγειινή διατροφή βοηθούν πολύ στη φυσιολογική ορμονική λειτουργία. Καλό είναι να μειώσετε τις μερίδες του φαγητού που έχει πολύ λίπος και σάκχαρα, να κάνετε τρία γεύματα κάθε μέρα ( με πρωινό), να κάνετε κάθε μέρα 30 λεπτά ήπια άσκηση και να έχετε μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα, δηλ. να περπατάτε περισσότερο, να χρησιμοποιείτε περισσότερο τις σκάλες και λιγότερο το αυτοκίνητο.

Σεπτεμβρίου 21st, 2014

ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ: Η ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ


Τι είναι η βρογχοκήλη;

Η βρογχοκήλη είναι ο διογκωμένος ("φουσκωμένος", "πρησμένος") θυρεοειδής. Όταν ο θυρεοειδής σας αδένας είναι διογκωμένος, μπορεί να παράγει υπερβολικά λίγες ή μεγάλες ποσότητες ορμονών. Οι θυρεοειδικές ορμόνες κυκλοφορούν στο αίμα ταξιδεύοντας από το θυρεοειδή σε όλα τα μέρη του σώματος. Οι ορμόνες του θυρεοειδούς ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί την τροφή για ενέργεια και βοηθούν όλα τα όργανα να λειτουργούν σωστά. Οι ορμόνες του θυρεοειδούς επηρεάζουν το ρυθμό του μεταβολισμού του σώματος, δηλαδή το πόσο γρήγορα ή αργά λειτουργούν η καρδιά, ο εγκέφαλος, οι μυς, το ήπαρ και άλλα όργανα. Αν ο μεταβολισμός του σώματος είναι πολύ γρήγορος ή πολύ αργός, τότε ο ασθενής δεν αισθάνεται καλά. Αν στο σώμα κυκλοφορούν πολύ μικρές ποσότητες θυρεοειδικών ορμονών, τότε ο ασθενής αισθάνεται κουρασμένος και δεν αντέχει το κρύο και το αντίθετο, αν στο σώμα κυκλοφορεί υπερβολικά μεγάλη ποσότητα ορμονών του θυρεοειδούς, τότε ο ασθενής αισθάνεται νευρικός και δεν αντέχει τη ζέστη.

Τι συμπτώματα προκαλεί η βρογχοκήλη;

Μερικοί ασθενείς με βρογχοκήλη εκτός από το "πρήξιμο" στη βάση του λαιμού δεν έχουν άλλα συμπτώματα. Άλλοι ασθενείς πάλι έχουν συμπτώματα όπως τα εξής:

  • Αίσθημα "σφιξίματος" στο λαιμό.
  • Βήχας
  • Βραχνάδα στη φωνή
  • Δυσκολία στην κατάποση του φαγητού.
  • Δυσκολία στην αναπνοή.
Τι μπορεί να δημιουργήσει τη βρογχοκήλη;
  • Η νόσος Hashimoto (θυρεοειδίτιδα Hashimoto): όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στο θυρεοειδή αδένα  και τον καταστρέφει. Ο κατεστραμμένος αδένας δεν λειτουργεί καλά και δεν παράγει αρκετές ορμόνες, δηλαδή προκαλεί υποθυρεοειδισμό.
  • Η νόσος Graves: όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στο θυρεοειδή αδένα και τον κάνει να λειτουργεί πιο πολύ από το φυσιολογικό. Ο υπερλειτουργικός αδένας παράγει υπερβολικά μεγάλες ποσότητες ορμονών, δηλαδή προκαλεί υπερθυρεοειδισμό.
  • Οι όζοι του θυρεοειδούς.
Μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν βρογχοκήλη έχουν:
  • Οι γυναίκες
  • Τα περισσότερα άτομα με φλεγμονή στο θυρεοειδή
  • Τα άτομα με ηλικία άνω των 40 ετών
  • Οι έγκυες γυναίκες ή οι γυναίκες μετά τον τοκετό ή μετά την εμμηνόπαυση
  • Οι γυναίκες με άτομο στην οικογένεια τους που έχει αυτοάνοση νόσο ή βρογχοκήλη
  • Τα άτομα που έχουν εκτεθεί σε ακτινοβολία όταν ήταν παιδιά ή έκαναν ακτινοθεραπεία στο λαιμό ή στο στήθος
  • Τα άτομα που έχουν διατροφή πτωχή σε ιώδιο (το ιώδιο είναι συστατικό της τροφής, στο αλάτι και στα θαλασσινά και το χρησιμοποιεί ο θυρεοειδής αδένας για να παράγει τις ορμόνες)
  • Μερικοί ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς
Αν έχετε τα παραπάνω συμπτώματα ή/και ανήκετε σε μία από τις παραπάνω ομάδες πρέπει να επισκεφτείτε ενδοκρινολόγο. Πως γίνεται η διάγνωση της βρογχοκήλης;
Ο ενδοκρινολόγος θα βρει τη βρογχοκήλη ψηλαφώντας με τα δάκτυλα τη διόγκωση στο λαιμό του ασθενούς και μετά θα κάνει κάποιες εξετάσεις για να βρει την αιτία της βρογχοκήλης και να δει πόσο προχωρημένη είναι:
  • Μετρήσεις των ορμονών του θυρεοειδούς στο αίμα για να δει αν ο ασθενής έχει υπο- ή υπερθυρεοειδισμό.
  • Μετρήσεις των αντισωμάτων στο αίμα για να δει αν ο ασθενής έχει νόσο Hashimoto ή νόσο Graves

  • Υπέρηχο θυρεοειδούς για να δει το μέγεθος του θυρεοειδούς και αν έχει όζους

  • Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς αν ο ασθενής έχει υπερθυρεοειδισμό

  • Παρακέντηση με λεπτή βελόνα με υπερηχογραφική καθοδήγηση για να ληφθεί δείγμα από κάποιον μεγάλο ή ύποπτο όζο, το oποίο θα εξετασθεί από κυτταρολόγο για να δει αν είναι καρκίνος.

  • Αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία θώρακα και λαιμού αν χρειασθεί.

Πως θεραπεύεται η βρογχοκήλη;

Αν η βρογχοκήλη έχει μικρό μέγεθος και ο ασθενής δεν έχει συμπτώματα (αν ο θυρεοειδής λειτουργεί σωστά) τότε ο ενδοκρινολόγος μπορεί να μην αρχίσει θεραπεία αμέσως  αλλά απλά να παρακολουθεί τον ασθενή σε τακτά χρονικά διαστήματα. Αν υπάρχει υπό- ή υπερθυρεοειδισμός, ο ενδοκρινολόγος μπορεί να δώσει θεραπεία με φάρμακο για να τον διορθώσει ή θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο αν ο ασθενής έχει υπερλειτουργικό θυρεοειδή. Πιο σπάνια, μπορεί να χρειασθεί χειρουργική επέμβαση αν η βρογχοκήλη έχει μεγάλο μέγεθος ή προκαλεί προβλήματα στην αναπνοή ή στην κατάποση ή έχει όζους ή καρκίνο.

Μαΐου 2nd, 2014

ΟΡΜΟΝΕΣ – ΥΠΟΦΥΣΗ: Τα Τυχαιώματα της Υπόφυσης (έλεγχος και αντιμετώπιση)


Η υπόφυση είναι ένας σημαντικός αδένας που βρίσκεται κοντά στη βάση του εγκεφάλου και παράγει αρκετές διαφορετικές ορμόνες, οι οποίες ελέγχουν πολλές λειτουργίες του σώματος. Το τυχαίωμα της υπόφυσης είναι ένας όγκος ή άλλη βλάβη (μία εστία ανώμαλου ιστού) μέσα στην υπόφυση ή πάνω από αυτήν. Ονομάζεται τυχαίωμα, επειδή βρίσκεται όταν κάποιο άτομο κάνει μία απεικονιστική εξέταση (μαγνητική ή αξονική τομογραφία) για έναν άλλο άσχετο λόγο, δηλαδή είναι ένα "τυχαίο" εύρημα.

Αυτό το "τυχαίο" εύρημα είναι πολύ πιο συχνό από ό,τι μπορείτε να σκεφτείτε!!! Μικρά τυχαιώματα βρίσκονται στο 10 - 20% περίπου των ασθενών!! Τέτοιες βλάβες μπορούν να βρεθούν όταν οι άνθρωποι κάνουν μαγνητική ή αξονική τομογραφία κρανίου ή εγκεφάλου μετά από τραυματισμό του κεφαλιού ή του αυχένα, ή επειδή έχουν συμπτώματα που οφείλονται σε άλλη αιτία. Η τυχαία ανακάλυψη μίας βλάβης στην υπόφυση μπορεί να φοβίσει τους περισσότερους ανθρώπους. Το καλά νέα είναι ότι αυτές οι βλάβες και οι όγκοι είναι σχεδόν πάντα καλοήθεις (δεν είναι καρκίνος)  και μερικές φορές μόνο χρειάζονται χειρουργική επέμβαση, όμως μερικές φορές μπορούν να επηρεάσουν τη φυσιολογική λειτουργία της υπόφυσης και να προκαλέσουν ορμονική διαταραχή.

Ποια είναι τα είδη των τυχαιωμάτων της υπόφυσης;

Τις περισσότερες φορές το τυχαίωμα της υπόφυσης είναι ένας καλοήθης όγκος της υπόφυσης που ονομάζεται αδένωμα. Άλλες φορές πάλι τα τυχαιώματα είναι καλοήθεις διογκώσεις κοντά στην υπόφυση, που περιλαμβάνουν  συγγενείς (δηλ. εκ γεννητίς) κύστεις που ονομάζονται κύστεις Rathke και τα κρανιοφαρυγγιώματα. Και τα αδενώματα και οι άλλες βλάβες μπορούν να επηρεάσουν την υπόφυση με τον ίδιο τρόπο. Μερικοί όγκοι της υπόφυσης είναι εκκριτικοί, δηλαδή συνθέτουν και παράγουν ορμόνες και αν τις παράγουν σε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες  είναι λειτουργικοί όγκοι. Το πιο συχνό λειτουργικό είδος αδενώματος είναι το προλακτίνωμα, το οποίο είναι καλοήθης όγκος που παράγει προλακτίνη σε υπερβολική ποσότητα. Η προλακτίνη είναι μία ορμόνη που κάνει τους μαστούς να παράγουν γάλα και επηρεάζει τις ορμόνες του φύλου, δηλαδή την τεστοστερόνη και την οιστραδιόλη (οιστρογόνα).

Άλλοι όγκοι της υπόφυσης είναι μη λειτουργικοί, μη εκκριτικοί, δηλαδή δεν παράγουν ορμόνες. Στις εξετάσεις αίματος, τα περισσότερα τυχαιώματα δείχνουν ότι δεν υπερεκκρίνουν ορμόνες, δηλαδή είναι μάλλον μη λειτουργικοί όγκοι. Μερικά τυχαιώματα κάνουν την υπόφυση να παράγει μικρές μόνο ποσότητες ορμονών, προκαλούν λοιπόν υποφυσιακή ανεπάρκεια. Αυτό συμβαίνει αν η βλάβη - είτε είναι αδένωμα είτε άλλη διόγκωση - πιέζει τη φυσιολογική υπόφυση. Αν τα τυχαιώματα της υπόφυσης είναι μικρότερα από ένα εκατοστό, ονομάζονται μικρο-τυχαιώματα (και μικρο-αδενώματα αντίστοιχα). Εκείνα που είναι μεγαλύτερα από ένα εκατοστό ονομάζονται μακρο-τυχαιώματα (και μακρο-αδενώματα αντίστοιχα). Οι μεγαλύτερες βλάβες είναι λιγότερο συχνές αλλά είναι πιο πιθανό να πιέσουν την υπόφυση και τους κοντινούς ιστούς (οπτικά νεύρα, αγγεία, εγκέφαλος).

Ποια είναι τα συμπτώματα των τυχαιωμάτων της υπόφυσης;

Εφόσον αυτές οι βλάβες της υπόφυσης βρίσκονται τυχαία, οι περισσότερες από αυτές δεν προκαλούν συμπτώματα. Τα περισσότερα τυχαιώματα αναπτύσσονται αργά και δεν μεγαλώνουν τόσο πολύ ώστε να προκαλέσουν προβλήματα. Τα συμπτώματα που προκαλούν τα τυχαιώματα της υπόφυσης εξαρτώνται από το αν η αιτία είναι η πίεση που ασκεί η βλάβη ή είναι οι ορμονικές διαταραχές και αλλαγές (υπερέκκριση ορμονών ή ανεπάρκεια ορμονών). Τα συμπτώματα λόγω πίεσης από τον όγκο ή τη διόγκωση είναι:
  • Πονοκέφαλος
  • Προβλήματα στην όραση, κυρίως απώλεια της πλευρικής όρασης ή διπλωπία.
  • Προβλήματα στην ταυτόχρονη κίνηση των ματιών λόγω παράλυσης ή αδυναμίας των μυών που ελέγχουν την κίνηση των ματιών.
  • Αποπληξία της υπόφυσης, δηλαδή ισχαιμική βλάβη του αδένα ή σοβαρή αιμορραγία εντός του όγκου, προκαλώντας συχνά σοβαρό πονοκέφαλο, προβλήματα όρασης και γρήγορη απώλεια και ανεπάρκεια της λειτουργίας της υπόφυσης. Η αποπληξία της υπόφυσης είναι επείγον ιατρικό περιστατικό.
Τα συμπτώματα λόγω χαμηλών ορμονών της υπόφυσης είναι:
  • Κόπωση
  • Ζάλη
  • Ξηρό δέρμα
  • Ανωμαλίες της περιόδου στη γυναίκα
  • Σεξουαλική δυσλειτουργία.
Ο ασθενής μπορεί να έχει συμπτώματα λόγω υπερέκκρισης και υπερπαραγωγής ορμονών, τα οποία ποικίλουν και διαφέρουν ανάλογα με την ορμόνη που είναι σε υψηλά επίπεδα στο σώμα. Ποιες εξετάσεις να γίνονται μετά τη διάγνωση;

Όλοι οι ασθενείς με ένα τυχαίωμα, ακόμη κι αν δεν έχουν συμπτώματα, πρέπει να εξετασθούν πλήρως από έναν ενδοκρινολόγο ή έναν άλλον κλινικό γιατρό. Πρέπει επίσης, να κάνουν εξετάσεις αίματος για να ελεγχθεί αν έχουν πολύ ψηλά ή πολύ χαμηλά επίπεδα ορμονών. Αν το αδένωμα ή το τυχαίωμα βρέθηκε με αξονική τομογραφία, θα πρέπει να γίνει μαγνητική τομογραφία γιατί αυτή η εξέταση δίνει καλύτερη εικόνα της έκτασης της βλάβης. Ο ασθενής με αδένωμα ή άλλη διόγκωση της υπόφυσης ή κοντά στην υπόφυση, πρέπει επίσης, να κάνει εξέταση των οπτικών πεδίων, αν η μαγνητική τομογραφία δείξει ότι η βλάβη βρίσκεται σε μία θέση που μπορεί να επηρεάσει την όραση του, δηλαδή αν βρίσκεται κοντά στο οπτικό νεύρο ή στο οπτικό χίασμα (το σημείο όπου τα δύο οπτικά νεύρα διασταυρώνονται). Με τη μέτρηση των οπτικών πεδίων, εξετάζεται όλο το πεδίο της όρασης του ασθενούς, και  η περιφερική όραση και η κεντρική όραση.

Πως παρακολουθείται ο ασθενής;

Οι περισσότεροι ασθενείς δεν χρειάζονται χειρουργική αφαίρεση του όγκου, αδενώματος ή άλλης βλάβης στην υπόφυση. Μόνο μερικοί τύποι τυχαιώματος (αδενώματος) της υπόφυσης μικρύνουν με φαρμακευτική θεραπεία. Η φαρμακευτική θεραπεία λοιπόν, δεν είναι η πρώτη επιλογή για πολλά είδη τυχαιώματος. Όλοι οι ασθενείς πάραυτα, θα χρειαστούν παρακολούθηση και επισκέψεις στο γιατρό ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για να ελέγχεται το αν θα αυξάνεται σε μέγεθος το τυχαίωμα ή αν θα προκαλεί προβλήματα υγείας. Σε γενικές γραμμές ισχύουν τα παρακάτω:
  • Αν το τυχαίωμα είναι μικρότερο από ένα εκατοστό τότε καλό είναι να γίνεται μαγνητική τομογραφία ένα έτος μετά την πρώτη
  • Αν το τυχαίωμα είναι μεγαλύτερο από ένα εκατοστό, τότε καλό είναι να γίνεται μαγνητική υπόφυσης έξη μήνες μετά την πρώτη. Επίσης, καλό είναι να επαναλαμβάνονται οι ορμονολογικές εξετάσεις έξη μήνες μετά την πρώτη εξέταση και ένα έτος μετά.

  • Αν η δεύτερη μαγνητική τομογραφία δείξει ότι το τυχαίωμα μεγαλώνει ή αν ο ασθενής έχει συμπτώματα, ίσως χρειασθεί να γίνεται μαγνητική ή ορμονολογικές εξετάσεις πιο συχνά.

  • Αν το τυχαίωμα μεγαλώνει κοντά στο οπτικό νεύρο ή στο οπτικό χίασμα θα πρέπει να γίνει εξέταση και μέτρηση των οπτικών πεδίων.

Πότε ένα τυχαίωμα της υπόφυσης χρειάζεται επέμβαση;
  • Όταν υπάρχουν ανωμαλίες και διαταραχές όρασης, όπως η αδυναμία να βλέπει ο ασθενής ένα μέρος του οπτικού του πεδίου ή η διπλή όραση, λόγω πίεσης του όγκου στο νεύρο.
  • Όταν απειλείται η όραση από τον όγκο λόγω της θέσης του κοντά στο οπτικό νεύρο ή στο οπτικό χίασμα.

  • Προβλήματα όρασης λόγω αποπληξίας της υπόφυσης.

  • Όταν το αδένωμα είναι λειτουργικό, δηλαδή υπερπαράγει ορμόνες, με εξαίρεση το προλακτίνωμα που τις περισσότερες φορές ελέγχεται ("απαντάει") σε φαρμακευτική θεραπεία.

Επίσης, η επέμβαση μπορεί να είναι θεραπευτική επιλογή όταν:

  • Υπάρχει γρήγορη διόγκωση και αύξηση του τυχαιώματος που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα.
  • Υπάρχει μείωση και ανεπάρκεια της λειτουργίας της υπόφυσης και ελάττωση στο αίμα των ορμονών της υπόφυσης.

  • Προγραμματίζεται εγκυμοσύνη ή υπάρχει επιθυμία εγκυμοσύνης και ο όγκος είναι κοντά στο οπτικό χίασμα.

  • Υπάρχει συχνά πονοκέφαλος.

Η αφαίρεση του όγκου γίνεται συχνά μέσω της μύτης (διασφηνοειδική επέμβαση). Στους περισσότερους ασθενείς που έχουν προβλήματα όρασης, υπάρχει βελτίωση των προβλημάτων αυτών μετά την επέμβαση. Η επέμβαση μερικές φορές δεν βελτιώνει τον πονοκέφαλο ή την ανεπάρκεια των ορμονών της υπόφυσης.

Απριλίου 17th, 2014

ΓΥΝΑΙΚΑ: Ορμόνες και καρκίνος του μαστού


Ο καρκίνος του μαστού είναι ένας από τους πιο συχνούς καρκίνους στις γυναίκες, ιδιαίτερα σε εκείνες που άρχισαν να έχουν περίοδο νωρίς (πριν τα 12 έτη) ή σταμάτησαν να έχουν περίοδο αργά (μετά τα 55 έτη). Ο καρκίνος του μαστού είναι πιο συχνός στις πιο ηλικιωμένες γυναίκες, στις γυναίκες χωρίς παιδιά, στις γυναίκες που έμειναν έγκυες μετά τα 30 έτη και στις γυναίκες που έλαβαν ορμονική θεραπεία (οιστρογόνα με προγεστερόνη) για περισσότερα από 5 έτη.

Τα γονίδια σας και οι ορμόνες σας έχουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία του καρκίνου του μαστού αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς πως γίνεται αυτό. Γνωρίζουμε ότι τα οιστρογόνα (η κύρια γυναικεία ορμόνη) και τα προγεσταγόνα (συνθετική μορφή της προγεστερόνης, μια άλλη γυναικεία ορμόνη) προκαλούν ταχεία ανάπτυξη του ιστού των μαστών. Ο καρκίνος συνήθως αναπτύσσεται σε ιστό που αναπτύσσεται γρήγορα.

Ο πιο κοινός τρόπος διάγνωσης του καρκίνου του μαστού είναι η εξέταση του μαστού και η μαστογραφία (ακτινογραφία). Ο πόνος στο μαστό από μόνος του δεν είναι ενδεικτικό σημείο του καρκίνου του μαστού. Παρόλα αυτά υπάρχουν άλλα συμπτώματα που μπορεί να σημαίνουν ότι υπάρχει πρόβλημα. Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να έχει τα εξής συμπτώματα: ψηλαφητό μόρφωμα, αλλαγή του μεγέθους και του σχήματος του μαστού, λακκούβα ή κοιλότητα,  ρυτίδιασμα ή πτυχή στην επιφάνεια του μαστού, ερυθρότητα στο δέρμα του μαστού, έκκριση υγρού ή αίματος από τη θηλή του ενός μαστού.

Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου. Τυπικές θεραπείες του καρκίνου του μαστού είναι η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία, η χημειοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία ή συνδυασμός των παραπάνω. Η ορμονοθεραπεία αναστέλλει τη δράση των γυναικείων ορμονών στον καρκίνο. Η θεραπεία που χρησιμοποιείται πιο συχνά είναι ένας αναστολέας των γυναικείων ορμονών, η ταμοξιφαίνη (Nolvadex).

Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν να πάθουν καρκίνο μαστού;

Οι γυναίκες μπορούν να μάθουν τον ατομικό τους κίνδυνο να αναπτύξουν την ασθένεια μέσω ενός ερωτηματολογίου (το βρίσκετε στον ιστότοπο : Breast Cancer Risk Assessment Tool). Αυτό το ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται για να υπολογίσετε τις πιθανότητες να αναπτύξετε καρκίνου μαστού τα επόμενα 5 έτη και κατά τη διάρκεια της ζωής σας, βασιζόμενο σε αρκετούς παράγοντες, όπως είναι η ηλικία σας και το οικογενειακό ιστορικό της ασθένειας. Δεν είναι όλα τα ογκίδια καρκίνος. Αν εσείς ή ο γιατρός σας βρείτε ένα ογκίδιο, ή αν ένα ογκίδιο αλλάξει μέγεθος ή υφή, ο γιατρός σας μπορεί να σας κάνει διάφορες εξετάσεις για να σιγουρευτεί ότι είναι καλόηθες (όχι καρκίνος). Αυτές οι εξετάσεις είναι: μία μαστογραφία, ένα υπέρηχο μαστού, μία παρακέντηση με λεπτή βελόνη για να ληφθεί ένα δείγμα κυττάρων από το ογκίδιο, μία βιοψία για να ληφθεί ένα κομμάτι ιστού από το ογκίδιο.

Πως θεραπεύεται ο καρκίνος του μαστού;

Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου. Η τυπικοί τρόποι θεραπείας είναι η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία, η χημειοθεραπεία, η ορμονοθεραπεία ή ο συνδυασμός των παραπάνω. Η ορμονοθεραπεία δρα αναστέλλοντας την επίδραση των γυναικείων ορμονών στον καρκίνο. Η ορμονοθεραπεία που χρησιμοποιείται πιο συχνά είναι ένας αναστολέας των γυναικείων ορμονών που ονομάζεται ταμοξιφαίνη (NOLVADEX). Πρόσφατα, χρησιμοποιείται και και μία ορμονοθεραπεία που εμποδίζει το σώμα να συνθέσει γυναικείες ορμόνες ( η αναστροζόλη -ARIMIDEX, η λετροζόλη -FEMARA ή η εξαμαστάνη -AROMACIN). Όλες οι ορμονοθεραπείες έχουν παρενέργειες στα οστά και στη μήτρα. Μαζί με το γιατρό σας θα καθορίσετε την καλύτερη θεραπεία για σας.

Αν ανησυχείτε για τις παρενέργειες της ορμονοθεραπείας που λαμβάνετε ή σκέφτεστε να λάβετε, μπορείτε να μιλήσετε με ένα ενδοκρινολόγο που ειδικεύεται στην ορμονοθεραπεία. Καλό είναι να αυτοεξετάζεστε μία φορά κάθε μήνα και μία φορά ετησίως από το γιατρό σας. Πρέπει να κάνετε μαστογραφία μία φορά ετησίως αν είστε άνω των 40 ετών ακόμη και αν δεν έχετε συμπτώματα, και αν είστε κάτω των 40 ετών και έχετε ιστορικό καρκίνο του μαστού ή των ωοθηκών στην οικογένεια σας.

Φεβρουαρίου 8th, 2014

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Greece License.
Κατασκευή ιστοσελίδων | i-magic Web Media Studio Κατασκευή ιστοσελίδων i-magic